دادگاه بینالمللی با درخواست آزادی راتکو ملادیچ، محکوم به نسلکشی در جنگ بوسنی، به دلیل بیماری و نزدیکی به پایان عمر مخالفت کرد و بر کیفیت مراقبتهای پزشکی در زندان تاکید نمود.
دادگاه وابسته به سازمان ملل متحد در لاهه در حکمی جنجالی درخواست آزادی راتکو ملادیچ ، یکی از بدنامترین جنایتکاران جنگی صرب بوسنیایی را رد کرد.
این درخواست با استناد به وضعیت وخیم سلامتی و نزدیک شدن این مرد ۸۴ ساله به پایان عمرش مطرح شده بود. قاضی گراسیلا گاتی سانتانا در حالی که پذیرفت ملادیچ در مراحل پایانی زندگی خود قرار دارد و وضعیت جسمانی او بسیار نامساعد است، اما تأکید کرد که شرایط موجود در زندان سازمان ملل و بیمارستان تخصصی آن در لاهه از چنان کیفیت بالایی برخوردار است که میتواند آسایش و رفاه ملادیچ را به حداکثر برساند.
در این حکم کتبی تصریح شده است که ملادیچ تحت مراقبتهای جامع و دلسوزانه پزشکان، پرستاران و کارکنان مجرب قرار دارد و هرگونه نیاز پزشکی او در سریعترین زمان ممکن برطرف میشود. همچنین قاضی اشاره کرد که سیستم ملاقاتهای استثنایی در این زندان، امکان ارتباط مکرر او با دوستان و خانوادهاش را فراهم کرده است تا در لحظات سخت پایانی زندگی، تنها نباشد. برای درک اهمیت این تصمیم باید به پیشینه تاریک راتکو ملادیچ بازگشت.
او در دهه ۱۹۹۰ فرماندهی نیروهای صرب بوسنی را بر عهده داشت و در طول جنگهای خونین یوگسلاوی سابق بین سالهای ۱۹۹۲ تا ۱۹۹۵، نقش محوری در اجرای سیاستهای پاکسازی قومی ایفا کرد. نیروهای تحت فرمان او با هدف حذف جمعیت غیرصرب از مناطق خاص، دست به جنایات بیشماری زدند که تکاندهنده بود. یکی از هولناکترین جنایات او، محاصره طولانیمدت شهر سارایوو بود که منجر به مرگ هزاران غیرنظامی شد.
اما نقطه اوج جنایات او در سربرنیتسا رخ داد، جایی که بیش از ۸ هزار مرد و پسر مسلمان بوسنیایی در یک قتلعام سازمانیافته به قتل رسیدند. این اتفاقات باعث شد تا ملادیچ در سال ۲۰۱۷ به اتهامات سنگینی از جمله نسلکشی، جنایات جنگی و جنایات علیه بشریت به حبس ابد محکوم شود.
او سالها پس از جنگ ناپدید شده بود و در سال ۲۰۱۱ پس از ۱۶ سال فرار در روستاهای صربستان، سرانجام شناسایی و دستگیر شد تا پاسخگوی جنایاتی باشد که وجدان بشریت را تکان داد. در جبهه دفاعی، وکلای ملادیچ مدعی هستند که او دچار یک سکته مغزی مشکوک شده است که باعث شده توانایی صحبت کردن او را تقریباً از دست بدهد.
آنها با استناد به گزارش دو پزشک که وضعیت او را وخیم ارزیابی کرده و خطر مرگ قریبالوقوع را بالا دانستهاند، خواستار آزادی فوری و موقت او شدند تا بتواند در بیمارستان یا آسایشگاهی در صربستان که به زبان مادریاش صحبت میکنند، روزهای آخر عمرش را بگذراند. دولت صربستان نیز به طور رسمی اعلام کرده بود که در صورت آزادی او، تمام ضمانتهای لازم را به دادگاه ارائه میدهد تا اطمینان حاصل شود که روند قانونی مختل نمیشود.
با این حال، گروههای بوسنیایی که نمایندگی قربانیان و بازماندگان نسلکشی را بر عهده دارند، به شدت با این درخواست مخالفت کردند. آنها معتقدند که این درخواستها صرفاً یک تاکتیک قانونی برای فرار از مجازات و خروج از زندان است و هیچ جنبه بشردوستانهای ندارد. از نظر آنها، عدالت زمانی تحقق مییابد که جنایتکارانی مانند ملادیچ تا آخرین لحظه عمرشان در بند باشند تا درس عبرتی برای دیگران باشد.
در نهایت، این تصمیم دادگاه نشاندهنده تعهد سازمان ملل به اجرای احکام بینالمللی حتی در شرایط سخت پزشکی است. ملادیچ که سالها در سایه پنهان شده بود، اکنون در محیطی محصور است که اگرچه مراقبتهای پزشکی سطح بالایی را ارائه میدهد، اما اجازه نمیدهد که او از دایره نظارت قضایی خارج شود.
بحثها بر سر اینکه آیا او میتواند علیه این تصمیم درخواست تجدیدنظر دهد یا خیر، همچنان ادامه دارد، اما به نظر میرسد که فشار افکار عمومی و زخمهای عمیق بازماندگان جنایات جنگی، راه را برای هرگونه آزادی مشروط برای او بسته است. این پرونده یادآور این نکته است که جنایات علیه بشریت هرگز فراموش نمیشوند و زمان، حتی در صورت بیماری شدید، نمیتواند جایگزین عدالت شود
راتکو ملادیچ جنایات جنگی دادگاه لاهه نسلکشی بوسنی و هرزگوین